و نيز فرموده است : « اگر شما بر خدا چنان كه شايستهء اوست توكّل كنيد شما را مانند پرندگان روزى خواهد داد كه بامداد با شكم تهى مىروند و شب با شكم پر باز مىگردند . » « 14 » و نيز : « هر كس ( اميدش را ) از غير خدا ببرد خداوند همهء نيازهاى او را كفايت خواهد كرد ، و از جايى كه گمان نمىكند او را روزى خواهد داد و آن كه خود را وقف دنيا كند خداوند او را به دنيا وا مىگذارد . » « 15 » و نيز : « هر كس خرسند مىشود كه توانگرترين مردم باشد بايد اعتمادش به آنچه نزد خداست بيشتر از اعتماد او به چيزى باشد كه در دست اوست . » « 16 » از پيامبر خدا ( ص ) نقل شده است كه هر گاه عائلهء او نيازى پيدا مىكرد به آنان مىفرمود : به نماز برخيزيد ، و مىگفت : پروردگارم مرا به اين امر فرموده است : وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْها . « 17 » و نيز فرموده است : « كسى كه افسون كند و به داغ گذاشتن بدن خود پردازد توكّل نكرده است . » « 18 » روايت شده است : هنگامى كه ابراهيم ( ع ) كه از منجنيق در آتش انداخته شده بود جبرئيل ( ع ) به او گفت : هيچ حاجتى دارى ؟ پاسخ داد : امّا به تو نه ! اين پاسخ براى وفاى به قولش بود كه گفته بود : حسبي اللّه و نعم الوكيل ، چه زمانى كه او را گرفتند تا در آتش اندازند اين را گفت ، و خداوند درباره‌اش فرمود : وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى . « 19 » خداوند به داوود ( ع ) وحى فرمود : « اى داوود ! هيچ بنده‌اى بى آن كه به خلق تمسّك جويد به من پناه نمىآورد جز اين كه اگر آسمانها و زمين بر ضدّ او مكر كنند راهى براى رهايى او قرار مىدهم . » مىگويم : از طريق خاصّه ( شيعه ) از امام صادق ( ع ) روايت شده كه : « خداوند به

--> ( 14 ) ترمذى ، 9 / 207 و پيش از اين ذكر شده است . ( 15 ) الصّغير طبرانى ، ابن ابى الدّنيا و در طريق اوست بيهقى در الشّعب . ( 16 ) المستدرك حاكم ، الزّهد بيهقى . ( 17 ) الاوسط طبرانى نظير آن . ( 18 ) الكبرى نسايى ، السّنن ترمذى ، 8 / 212 با تقديم و تأخير . ( 19 ) نجم / 37 : و ( در كتب ) ابراهيم همان كسى كه وظيفهء خود را به طور كامل ادا كرد .